Zeki Müren
Zeki Müren 6 Aralık 1931 yılında dünyaya gelmiştir.Sanat Güneşi ve Paşa olarak anılan Müren, Klasik Türk müziğinin en büyük isimlerinden biri olarak kabul edilir. Sanata olan katkılarından dolayı 1991 yılında Devlet Sanatçısı unvanıyla ödüllendirilmiştir. Türkiye de verilmeye başlanan Altın Plak Ödülü nün de ilk sahibi olan sanatçı, müzik yaşantısı boyunca altı yüzü aşkın plak ve kaset doldurmuş, üç yüzü aşkın şarkı bestelemiştir.
Çocukluğu ve eğitimi
Bursa nın Hisar semtinde, Ortapazar Caddesi ndeki 30 numaralı ahşap evde Kaya ve Hayriye Müren çiftinin tek çocuğu olarak dünyaya geldi. Ailesi Üsküp ten Bursa ya göç etmişti. Babası kereste tüccarıydı. Ufak tefek ve çelimsiz bir çocuktu. 11 yaşında Bursa da sünnet oldu.
İlkokulu Bursa Osmangazi İlkokulunda (sonradan Tophane İlkokulu ve Alkıncı İlkokulu) okudu. Henüz ilkokuldayken yeteneği öğretmenleri tarafından keşfedildi ve müzikli okul müsamerelerinde baş rolleri oynamaya başladı. Hayatındaki ilk rolü, bu müsamerelerden birindeki çoban rolüdür.
Ortaokulu yine Bursa da, Tahtakale deki 2. Ortaokulda tamamladı. Ortaokulu bitirdikten sonra babasına İstanbul a gitme arzusunda olduğunu açıkladı ve onun da onayıyla İstanbul Boğaziçi Lisesine yazıldı. Bu okulu birincilikle bitirdi. Olgunluk imtihanlarını pekiyi dereceyle verip İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisine (şimdiki Mimar Sinan Üniversitesi) girdi. Yüksek Süsleme Bölümü Sabih Gözen atölyesinden mezun oldu. Desen çalışmalarını öğrencilik yıllarından başlayarak pek çok kez sergiledi.
Müzik kariyeri
19 Kasım 1953 tarihinde Zeki Müren in ilk konserini verdiği Atatürk Bulvarı bitişiğindeki Büyük Sinema
Zeki Müren, Bursa da tamburi İzzet Gerçeker den aldığı solfej ve usul dersleriyle musiki bilgileri öğrenmeye başladı. 1949 da, Boğaziçi Lisesi nde okurken sinema yönetmeni ve yazar Arşavir Alyanak ın babası Agopos Efendi ile birbaşka hocası Udi Krikor dan aldığı derslerle de musiki eğitimini sürdürdü. Daha sonra fasıl musikisini iyi bilen ve geniş bir repertuvarı olan Şerif İçli den çeşitli eserler meşk etti; Refik Fersan dan, Sadi Işılay dan, Kadri Şençalar dan faydalandı.
1950 yılında henüz üniversite öğrencisiyken TRT İstanbul Radyosunun açtığı ve 186 adayın katıldığı solist sınavını birincilikle kazandı. 1 Ocak 1951 de, İstanbul Radyosunda canlı olarak yayımlanan bir programda ilk radyo konserini verdi ve bu konseri çok beğenildi. Bu konserde kendisine eşlik eden saz ekibi Hakkı Derman, Serif İçli, Şükrü Tunar, Refik Fersan ve Necdet Gezen den oluşuyordu. Konserden sonra Hamiyet Yüceses stüdyoyu arayarak kendisini tebrik etti. O yıllarda TRT Ankara Radyosu Anadolu da en çok dinlenen radyo idi ve İstanbul Radyosu Anadolu dan net olarak dinlenemiyordu. Aynı hafta klarnet sanatçısı Şükrü Tunar Müren i Yeşilköy deki kendisine ait plak fabrikasına götürerek yine kendi eseri olan Muhabbet Kuşu şarkısını plağa doldurttu. Bu plak sayesinde Müren tüm Anadolu da tanındı.
Zeki Müren, bu başarılı ilk konserden ve plak çalışmasından sonra Türkiye radyolarında düzenli olarak eserler seslendirmeye başladı. Radyo programları on beş yıl sürdü, bunların çoğu canlı yayın programlarıydı. Müren bundan sonra kendini daha çok sahne ve plak çalışmalarına verdi. İlk sahne konserini 26 Mayıs 1955 tarihinde verdi. Genellikle kendi dizayn ettiği sahne kıyafetlerini giyiyordu. Saz heyetine tek tip kıyafet giydirmek ve T podyum kullanmak gibi çeşitli yenilikler getirdi.
Maksim Gazinosu sahnelerinde aralıksız 11 yıl Behiye Aksoy ile dönüşümlü olarak sahne aldı. 1976 da Londra daki Royal Albert Hall da konser vererek bu mekânda sahne alan ilk Türk sanatçı oldu.
Zeki Müren 600 ü aşkın plak ve kaset doldurdu. Plağa okuduğu ilk şarkı Şükrü Tunar ın Bir Muhabbet Kuşu güfteli şarkısıdır. Müren 1955 te Manolyam adlı şarkısıyla Türkiye de ilk kez verilen Altın Plak Ödülü nü kazandı. 1991 yılında Devlet Sanatçısı seçildi.
300 dolayında şarkı besteledi. On yedi yaşındayken bestelediği Zehretme hayatı bana cânânım mısrasıyla başlayan acemkürdi şarkı bestelediği ilk şarkıdır. Şimdi Uzaklardasın (suzinâk), Manolyam (kürdilihicazkâr), Bir Demet Yasemen, Gözlerinin İçine Başka Hayal Girmesin (nihavend) güfteli, Elbet Bir Gün Buluşacağız gibi şarkıları sık sık okunan, en sevilen şarkılarıdır. Zeki Müren bu şarkıları plaklara da okumuştur.
Oyunculuk kariyeri
Zeki Müren 1954 te Beklenen Şarkı adlı filmde sinema oyunculuğuna başladı. Büyük bir ticarî başarı kazanan bu filmden sonra, şarkılarının çoğunu kendisinin bestelediği 18 filmde daha oynadı. 1965 te de Arena Tiyatrosu nca sahneye koyulan Çay ve Sempati adlı oyunda baş rolü oynadı.
